ساقه

شکل ساقه در کاکتوس ها متفاوت است برخی دارای ساقه ای برجسته هستند مانند Ariocarpus ها. بعضی از کاکتوس ها برجستگی هایی شبیه به پستان دارند که آرئول بر روی انها قرار دارد، مثل Mammillaria longimamma ، ساقه بعضی از کاکتوس ها صاف و بعضی دیگر دارای برجستگی های شیار مانند( ریب ها) هستند. ساقه در بسیاری از کاکتوسها به گونهای شیار مانند یا در شکلهای دیگر تکامل یافته که هوا را در اطراف ساقه به جریان افتاده و کاکتوس خنک میماند.

آرئول (areole)

آرئول ها همان محل رویش برگ و گل بر روی شاخه های درختان است که به این شکل تکامل یافته، آرئول ها که معمولا به شکل دایره یا بیضی بر روی برجستگی های ساقه کاکتوسها به وجود میآیند، محل رشد خارها و گلهای کاکتوس هستند، اغلب اطراف آن را کرک های گیاهی می پوشاند، آرئول ها پس از مدتی غیرفعال می شوند و تنها آرئول هایی که در نواحی در حال رشد گیاه هستند توانایی تولید خار و گل را دارند. در بعضی گونه ها مانند ملوکاکتوس و دیسکو کاکتوس با گذشت سن آرئول ها در بخش بالایی کاکتوس فشرده و در کنار هم رویش میکنند که به آن سفالیوم گفته میشود.

برگ ها

اغلب کاکتوس ها بدون برگ هستند به جز سه استثنا یعنی کاکتوسهای Leuenbergeria, Pereskia و Rhodocactus که دارای برگ هستند، سایر کاکتوس ها برگ ندارند، بسیاری از گونه های کاکتوس مانند اپونتیاها و سرئوسها در مراحل اولیه دارای برگهایی هستند که با بزرگ شدن گیاه سریعا از بین می روند، در برخی از گونههای کاکتوس برگهای بسیار ریزی به اندازه کمتر از ۰٫۵ میلیمتر وجود دارد که بیشتر در تولید هورمون های گیاهی نقش دارند، این برگها در گیاهان بالغ هم باقی میماند. در بعضی گونهها مانند اپونتیاها در بخشهای در حال رشد به وضوح میتوان برگها را دید که به تدریج از بین می روند.


خارها

اولین چیزی که با شنیدن کلمه ی کاکتوس به ذهن ما می رسد خار است، خارها برگهایی هستند که در اثر تکامل به این فرم تغییر شکل یافته اند. شاید خارها همان رگبرگ های برگ هستند(به عقیده نویسنده). شکل، اندازه و رنگ خارها بسیار متفاوت است، بعضی از کاکتوس ها دارای خارهای صاف و برخی دارای خارهای خمیده و قلابی شکل هستد، خارهای ممکن است کوتاه یا بلند باشند، خار کاکتوس ممکن است نرم یا سخت باشد، رنگ خار کاکتوس ها نیز متفاوت است از سفید، کرمی، قهوه ای گرفته تا قرمز و زرد.

شناسایی و نامگذاری کاکتوس ها بیشتر از روی شکل خار انها صورت می گیرد. خار بعضی از کاکتوس ها نرم و برخی بسیار محکم و سفت است، بعضی از کاکتوس ها بدون خار هستند و یا در سنین جوانی خار دارند و با گذشت سن خارها را از دست میدهند.

خارها از کاکتوس در برابر نور شدید آفتاب محافظت میکند، خوردن کاکتوس این همه خار برای خیلی از حیوانات سخت است و این یعنی محافظت، همچنین خارها اطراف ساقه کاکتوس را با سایه کردن و کنترل جریان هوا خنک نگه میدارد.


ریشه

ریشه کاکتوس ها معمولا سطحی است، ولی دارای گستردگی زیادی میباشد، سطحی بودن ریشه این امکان را فراهم میکند ریشه بتواند از کمترین بارندگی ها نیز بهره ببرد. هنگام بارش باران پس از خشکسالی ، کاکتوس ها می توانند به سرعت ریشه های جدیدی ایجاد کنند تا سریعا بتوانند آب را جذب کنند، غلظت نمک ها در سلول های ریشه کاکتوس ها نسبتاً زیاد است و همین باعث می شود در دوره های بارندگی کوتاه مدت یا کم آب ریشه ها بتوانند آب را به سرعت جذب کنند، ریشه بعضی از کاکتوس مانند آریوکارپوس ها غده ای شکل است، ریشه همچنین محل ذخیره آب و مواد غذایی نیز است.


کُرک گیاهی یا تریکوم

کرک ها ساختاری روی کاکتوس ها هستند که شبیه موهای کوچکی به نظر میرسند، این کرها در شکل ها و اندازه ها مختلف در اطراف آرئول و یا روی ساقه کاکتوس رشد میکنند. اکثر کرکها از سلولهای زنده تشکیل شدهاند که میتواند بسیار متفاوت باشد، برخی از کُرکها یک سلول طویل دارند، دیگر کُرکها زنجیرهای طولانی از سلولها هستند، در بعضی از کاکتوس ها ریز بوده و به پوست چسبیده است مثل آستروفیتوم میروستیگما و در بعضی شباهت زیادی به مو دارد و بلند هستند مانند کاکتوس سفالوسئوس سنیلیس. رنگ کرک ها بسیار متفاوت است از سفید، زرد، کرم، قهوهای تا سیاه ولی معمولا در رنگ سفید مشاهده می شود.

کُرک ها کاکتوس را از سوختگی در مقابل آفتاب در امان نگه میدارند، آنها از وزیدن باد زیاد در سطح گیاه نیز جلوگیری میکنند، این مسئله موجب میشود آب زیادی از بافت های کاکتوس خارج نشود، کاکتوس هایی که در مناطق با تابش کمتر خورشید زندگی میکنند کرک های کمتری دارند یا کلا در آنها کرک از بین رفته است.


کوتیکول گیاهی یا فرینا (لایه سفید روی بعضی از کاکتوسها)

کوتیکول گیاهی plant cuticle غشا محافظی است که بر روی تنه بعضی از گونه هایهای کاکتوس دیده می شود و از کاکتوس در برابر تابش شدید آفتاب و حمله آفت ها و خیس شدن محافظت می کند، این لایه روی کاکتوس هایی مانند میرتلو دیده می شود که با برخورد دست پاک می شوند.